هیچ‌کس صبح خود را با آرزوی تکمیل یک پرسشنامه و نظرسنجی شروع نمی‌کند! به همین دلیل برخی پاسخ‌دهندگان وقتی با پرسشنامه شما روبرو می‌شوند، حتی بدون خواندن دقیق عنوان سوالات، گزینه‌ها را انتخاب، داده‌ای بی‌کیفیت را برایتان ارسال و روایی و پایایی مطالعه را تخریب می‌کنند. به این حالت کفایت رضایتمندی(Satisficing) می‌گویند که ترکیبی از دو کلمه رضایت‌‌داشتن(Satisfy) و کفایت‌کردن(Suffice) است. در حالت ایده‌آل وقتی مخاطب با پرسشنامه شما روبرو می‌شود:

۱. سوال را تفسیر می‌کند.

۲. در ذهن خود به دنبال اطلاعات مرتبط با آن می‌گردد.

۳. در ذهن خود در مورد اطلاعات قضاوت می‌کند. 

۴. قضاوت خود را به عنوان پاسخ سوال ارائه می‌دهد. 

کفایت رضایتمندی زمانی‌است که پاسخ‌دهنده گام دوم و سوم را نادیده می‌گیرد. این حالت سرطانی پنهان در پرسشنامه است که باید در هنگام ایجاد و طراحی مطالعه خود از آن جلوگیری کنید. 

راهکار مقابله با کفایت رضایتمندی چیست؟

یکی از راهکارها، عدم استفاده از گزینه «نمی‌دانم» و «نظری ندارم» است. احتمالا تعجب می‌کنید چون برای ما استفاده از این گزینه در سوالات طیفی بسیار رایج است. اما تحقیقات وسیعی اخیرا نشان داده‌اند وجود این گزینه نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه باعث می‌شود پاسخ‌دهنده بلافاصله آن‌را انتخاب کند و گام دوم و سوم فوق را حذف کند.  اگر تصور می‌کنید گزینه «نمی‌دانم» مناسب است، به این فکر کنید که می‌توانید از مخاطب بخواهید به جای «نمی‌دانم» بهترین حدس یا قضاوت خود را ارائه دهد. این داده برایتان از «نمی‌دانم» ارزشمندتر نیست؟ 

راهکارهای دیگر مقابله با کفایت رضایتمندی را در مطلب بعدی دنبال کنید.